4.7 BERDAQ ASARLARIDA IJTIMOIY ADOLAT G‘OYASI
Abstrak
Ushbu maqolada qoraqalpoq mumtoz adabiyotining yirik namoyandasi Berdaq ijodida ijtimoiy adolat g‘oyasining badiiy va g‘oyaviy talqini atroflicha tahlil qilinadi. Shoir yashab ijod qilgan XIX asr ijtimoiy-siyosiy muhitining o‘ziga xos xususiyatlari, xalq hayotidagi og‘ir sharoitlar, ijtimoiy tengsizlik, soliq zulmi va adolatsizlik masalalari uning asarlarida qanday aks etgani ilmiy asosda yoritiladi. Tadqiqot jarayonida Berdaqning she’riy va epik asarlarida mehnatkash xalq manfaatlari, inson qadr-qimmati, haqiqat va tenglik g‘oyalari markaziy o‘rin egallashi ko‘rsatib beriladi. Maqolada shoirning “Soliq”, “Izladim”, “Yordam ber”, “Avlodlar” kabi asarlarida ijtimoiy adolat masalasining ifodalanish usullari, obrazlar tizimi va badiiy vositalar orqali g‘oyaviy mazmunni ochish jarayoni tahlil qilinadi. Shuningdek, Berdaqning adolat haqidagi qarashlari faqat tanqidiy ruhda emas, balki ma’naviy-falsafiy konsepsiya sifatida namoyon bo‘lishi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Berdaq ijodi qoraqalpoq xalqining ijtimoiy ongini shakllantirish, milliy o‘zlikni anglash va ma’naviy qadriyatlarni mustahkamlash jarayonida muhim o‘rin tutgan. Shoir asarlaridagi adolat g‘oyasi bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini saqlab qolmoqda va zamonaviy jamiyat uchun ma’naviy mezon sifatida ahamiyatlidir.
